Hallo allemaal,
Bedankt aan diegenen die me enige weken geleden hebben geholpen met het onderwerp over Belgische seinen.
Nu gaat mijn vraag over bovenleiding, nl deze van Viessmann, dus DB bovenleiding.
Deze zal enkel dienen als decoratie, de panto's van mijn locs zullen de bovenleiding net niet raken
Deze DB bovenleiding is goedkoper dan Märklin, vraagt minder (defintieve) zelfbouw dan Sommerfeldt, heb ik dus besloten om op mijn baan Viessmann te gaan gebruiken.
Ik hoop dat hier enkele mensen zitten die reeds ervaring hebben met deze bovenleiding en eventueel foto's posten als studiemateriaal, want uit sommige tekeningen raak ik niet echt wijs uit.
Zowel bij Sommerfeldt als Viessmann zie ik tekeningen staan waarbij de rijdraad onder een schuine hoek hangt zowel op rechte stukken als in bochten
Kan/klopt dit?
Alvast bedankt
Klopt. Op rechte trajecten hangt bovenleiding in een zig zag, zodat deze niet kan inslijten op het schuitje van de pantograaf.
De hangdraad wordt dan vaak in een rechte lijn gemonteerd. De rijdraad wordt dan in de zig-zag getrokken. Dus ja, dan hangen de draagdraden scheef.
(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/96/Zigzag_bovenleiding_-_spoorlijn_Eindhoven_-_Venlo.jpg)
Bedankt
Enig idee of dat in de bochten ook het geval is?
Meegebogen draden zoals in model wel eens gebruikt worden, bestaan in het echt niet. Het draad loopt altijd rechtdoor van mast naar mast en volgt dus niet exact de curve van de bocht. Extra laten zigzaggen is dan niet nodig.
Citaat van: Alex op 17 januari 2026, 17:44:25 PMDe hangdraad wordt dan vaak in een rechte lijn gemonteerd. De rijdraad wordt dan in de zig-zag getrokken. Dus ja, dan hangen de draagdraden scheef.
Je bent een beetje aan het haspelen met de benamingen. De bovenste kabel die over de dwarsbalken van de portalen loopt is de draagkabel. Daaraan hangen de vertikale hangdraden en daaraan hangen de rijdraden.
Citaat van: Sikko op 17 januari 2026, 18:59:01 PMMeegebogen draden zoals in model wel eens gebruikt worden, bestaan in het echt niet. Het draad loopt altijd rechtdoor van mast naar mast en volgt dus niet exact de curve van de bocht. Extra laten zigzaggen is dan niet nodig.
Ok, maar dat had ik inderdaad ook al opgemerkt
Maar ik werk niet met standaardbochten dankzij flexsporen en wijk dus af van het normale in mijn bochten en heb met enkele masten problemen daar ze te dicht tegen het spoor staan en mijn rijdraad (bijna) buiten de marges valt van de pantograaf
Dus ofwel moet ik:
- langere armen gaan gebruiken (4,4 ipv 3,4), zodoende dat het midden van de hangarm in het midden van mijn spoor hangt en mijn masten meer naar buiten worden gezet en dus ook de rijdraad in een recht lijn hangt
- mijn rijdraad ook onder een hoek gaan plaatsen zodoende dat deze meer binnen de marges valt van mijn pantograaf en ik dus evengoed mijn masten wat naar buiten kan schuiven.
Maar ik zie hier net in de handleiding van Viessmann dat hun dus ook de rijdraad uit het center plaatsen tov de hangdraad in bochten.
Morgen eens uitproberen
Alvast bedankt voor alle antwoorden
Als je draad buiten de panto valt, moet je (net zoals in het echt) de masten dichter bij elkaar zetten.
Dankjewel Klaas voor de verbetering van de juiste termen. Was inderdaad aan het haspelen met de juiste draadhaspel ;D
Citaat van: SuSke op 17 januari 2026, 23:00:12 PMAls je draad buiten de panto valt, moet je (net zoals in het echt) de masten dichter bij elkaar zetten.
Dat is een feit en inderdaad een logische redenering.
Maar ik had mijn plan laten uittekenen door iemand uit Duitsland, bij nader inzicht had ik het beter zelf gedaan, want de helft van zijn tekening klopt niet en liggen de rijdraden buiten de marge van de panto of staan de palen gewoon in het spoor getekend :-\ :-\ :-\
Hij gebruikt rijdraden van 167mm in een bepaalde bocht, terwijl ik draden ga gebruiken van 140mm.
Scheelt maar 27mm in lengte, maar een hemelsgroot verschil in de bochten.
Maar zal sowieso langere armen moeten gaan gebruiken, zeker in de binnenbochten, daar mijn langste wagons anders tegen de palen rijden
In het echt komen ze ook niet altijd uit met de mastafstand. Dan wordt er een trekmast tussen geplaatst. In het voorbeeld de tweede mast rechts van het spoor. Die mast draagt geen draden, maar trekt alleen de draagkabel en de rijdraden opzij.
Dit is ene voorbeeld in Nederland, ik weet niet of dit in België ook wordt gedaan.
https://www.google.nl/maps/@51.4936947,3.6139686,3a,19.5y,235.79h,90.4t/data=!3m7!1e1!3m5!1s19KQz59UdZUV0x18fO3yPw!2e0!6shttps:%2F%2Fstreetviewpixels-pa.googleapis.com%2Fv1%2Fthumbnail%3Fcb_client%3Dmaps_sv.tactile%26w%3D900%26h%3D600%26pitch%3D-0.3952084666193656%26panoid%3D19KQz59UdZUV0x18fO3yPw%26yaw%3D235.79171112067837!7i16384!8i8192?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDExMy4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D (https://www.google.nl/maps/@51.4936947,3.6139686,3a,19.5y,235.79h,90.4t/data=!3m7!1e1!3m5!1s19KQz59UdZUV0x18fO3yPw!2e0!6shttps:%2F%2Fstreetviewpixels-pa.googleapis.com%2Fv1%2Fthumbnail%3Fcb_client%3Dmaps_sv.tactile%26w%3D900%26h%3D600%26pitch%3D-0.3952084666193656%26panoid%3D19KQz59UdZUV0x18fO3yPw%26yaw%3D235.79171112067837!7i16384!8i8192?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDExMy4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D)
Viessmann verkoopt inderdaad ook zulke masten.
Kheb nu de kortere rijdraden besteld tesamen met langere armen en ga het dan even verder bekijken
Bedankt al aan iedereen voor de hulp ;) :D ;) :D
Citaat van: Klaas Zondervan op 18 januari 2026, 22:51:27 PMIn het echt komen ze ook niet altijd uit met de mastafstand. Dan wordt er een trekmast tussen geplaatst. In het voorbeeld de tweede mast rechts van het spoor. Die mast draagt geen draden, maar trekt alleen de draagkabel en de rijdraden opzij.
Dit is ene voorbeeld in Nederland, ik weet niet of dit in België ook wordt gedaan.
https://www.google.nl/maps/@51.4936947,3.6139686,3a,19.5y,235.79h,90.4t/data=!3m7!1e1!3m5!1s19KQz59UdZUV0x18fO3yPw!2e0!6shttps:%2F%2Fstreetviewpixels-pa.googleapis.com%2Fv1%2Fthumbnail%3Fcb_client%3Dmaps_sv.tactile%26w%3D900%26h%3D600%26pitch%3D-0.3952084666193656%26panoid%3D19KQz59UdZUV0x18fO3yPw%26yaw%3D235.79171112067837!7i16384!8i8192?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDExMy4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D (https://www.google.nl/maps/@51.4936947,3.6139686,3a,19.5y,235.79h,90.4t/data=!3m7!1e1!3m5!1s19KQz59UdZUV0x18fO3yPw!2e0!6shttps:%2F%2Fstreetviewpixels-pa.googleapis.com%2Fv1%2Fthumbnail%3Fcb_client%3Dmaps_sv.tactile%26w%3D900%26h%3D600%26pitch%3D-0.3952084666193656%26panoid%3D19KQz59UdZUV0x18fO3yPw%26yaw%3D235.79171112067837!7i16384!8i8192?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDExMy4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D)
Ja zulke palen worden in België ook gebruikt die enkel trekken aan Hoofdraagkabel en rijdraden en niet dienen als ophanging..
Maar wij hebben in België dus geen masten, maar wel palen als je toch zo graag over juiste nomenclatuur spreekt :)
Citaat van: evan op 19 januari 2026, 21:13:43 PMMaar wij hebben in België dus geen masten, maar wel palen als je toch zo graag over juiste nomenclatuur spreekt :)
Ik wist niet dat ze daar in België een ander woord voor gebruiken. Altijd wat met die Vlamingen. :D
En als bouwkundige spreek ik over kolommen, want palen zitten in de grond. ;D ;D
Citaat van: Klaas Zondervan op 20 januari 2026, 10:26:45 AMCitaat van: evan op 19 januari 2026, 21:13:43 PMMaar wij hebben in België dus geen masten, maar wel palen als je toch zo graag over juiste nomenclatuur spreekt :)
Ik wist niet dat ze daar in België een ander woord voor gebruiken. Altijd wat met die Vlamingen. :D
Een mast staat op een (zeil)boot/schip :D
Allee how, ik dacht dat dit een deftig forum was, maar blijkbaar dus niet
Ik stel al geen vragen meer in de toekomst, zal mijn plan wel trekken!!!!!!!!!!! :-[ :-[ :-[ :-[
Lig er niet wakker van Michael, elk draadje ontspoort wel op een of andere manier en geloof me, hier is het nog een kalme en rustige ontsporing die nog onderwerp gerelateerd is. Er is nu eenmaal een Babylonische spraakverwarring tussen het Noorden en het Zuiden.
De mens is een raar dier, hij/zij kan denken, de grootste fout die de natuur/almachtige gemaakt heeft.
Het maakt niet uit hoe je iets noemt, als je het er samen maar over eens bent wat dat "iets" is, in dit geval "iets" wat de bovenleiding opzij trekt.
Groet, Anne W
Hallo allemaal,
Is er iemand die (detail)foto's kan/wil tonen van zijn spaninrichting(en) aub?
Heb zelf de eerste stappen gezet met het plaatsen van mijn bovenleiding in mijn station, maar de draden krommen een klein beetje, zeker de lange afstanden (36 cm)
Zou graag willen proberen om een spaninrichting steken in de buurt van de overbrugging van mijn 3 sporen.
De handleiding voor dit station gaf aan dat de masten in de perrons moesten worden ingebouwd, maar dat was vrijwel onmogelijk.
Andere oplossing was een kabel spannen tussen de spanten, maar dat vertrouwde ik niet
Dus even bekeken wat de mogelijkheden waren en vind dat ik het redelijk goed heb kunnen oplossen
Het word misschien nergens zo gedaan, maar het is mijn baan bla bla bla ;D ;D ;D
Nee, soms moet je vindingrijk zijn om een degelijke oplossingen te zoeken/vinden
Ben al redelijk blij met het resultaat, maar behoorlijk wat prutswerk waar je deftig scheel op begint te kijken :o :o :o
Had niet verwacht dat het zo'n verandering ging geven :) :) :)
Maar nog héél veel werk
De panto's zullen wel gelimiteerd worden tot max 2 mm onder de rijdraad
Alvast bedankt
(https://i.postimg.cc/dtjVZCNR/0f4c4217-818e-4263-8b4f-8d922de013e3.jpg)
(https://i.postimg.cc/W3q4dfx3/83ad1746-b238-41b0-aa3a-605bc47d8a72.jpg)
(https://i.postimg.cc/wTmBqPL4/ea468581-fd9c-4f23-8ade-9b0ea6dcc265.jpg)
(https://i.postimg.cc/x1FYL3vX/289b8ccb-1707-4543-9b55-2baa9943c669.jpg)
Ik spreek, in elk geval voor in Nederland, over stroomafnemers. Nergens in de Nederlandse spoorwereld wordt over pantograaf gesproken.
Niet in "de boeken", niet in de bedieningsvoorschriften en niet in de cabine van het materieel.
Michael, succes met het verder plaatsen van de bovenleiding!
@Meester
Een pantograaf is ook een officieel Nederlandstalig woord.
Pantograaf heeft 2 betekenissen:
1.Een werktuig om vlakke figuren over te brengen eventueel te vergrote of te verkleinen.
2.Een scharnierende( eventueel ruitvormig) stroomafnemer van een ekectrische trein of tram.
In het Frans: pantographe
In het Engels: pantograph
Michael,
Die spanuitrusting waarover je de vraag stelt: Wil je enkel een oplossing dat je de rijdraden gespannen staan, maar zonder de techniek in model na te bootsen of wil je echt de spanuitrusting met spantoestelletjes in miniatuur?
Bij Viessmann bestaat een imitatie spanuitrusting en die ziet er behoorlijk realistisch uit naar Duits voorbeeld, maar die is niet echt functioneel. Sommerfeldt daarentegen heeft ook spanuitrustingen die iets minder esthetisch zijn, maar met vering en die spant wel degelijk je rijdraden op.
Als je een natuurgetrouwe spanuitrusting wil in jouw emplacement, ga je het sporenplan moeten delen om te kunnen aangeven waar deze moeten komen.
Beste Michael, zolang de bovenleiding nog compleet is, zal hij ook niet strak staan.
Groet, Anne W
Citaat van: janieburton op 05 februari 2026, 03:13:54 AM...Een pantograaf is ook een officieel Nederlandstalig woord....
Dat is geheel juist. Alleen ik gaf aan dat het in de 1 op 1 spoorwereld niet wordt gebruikt.
Daar spreekt men altijd over stroomafnemer, waarom zouden we dan niet die term gebruiken, we proberen toch de 1 op 1 wereld in miniatuur zo veel als mogelijk na te bootsen.
Maar on-topic, de bovenleiding op je Belgische baan oogt nu wel erg Deutsch, ik had in elk geval andere palen gebruikt, desnoods met zelfbouw H-profielen.
Hey Evan,
Hmmm, alweer een dilemma ;)
Op dit moment gaat het me enkel over hoe ik de draden beter gespannen krijg zonder de armen onder een hoek te gaan zetten.
In een latere fase kan ik er misschien wel eens over denken om "echte" spanuitrusting te installeren.
Heb even de systemen van Viessmann en Sommerfeldt bekeken.
Enig idee of deze compatibel zijn met elkaar?
Zou ze beide eens moeten bestellen en kijken wat de mogelijkheden zijn
Eens kijken of ik die Viessmann op één of andere manier wel functioneel kan maken met bv visdraad door de tafel heen te steken, daar lood aan te hangen en op deze manier spannen
Op het echte spoor, om doe hoeveel masten word er zo'n spansysteem gehangen?
Alvast bedankt allemaal
Citaat van: anne w op 05 februari 2026, 09:26:34 AMBeste Michael, zolang de bovenleiding nog compleet is, zal hij ook niet strak staan.
Groet, Anne W
Daar ben ik me terdege van bewust, maar als je 20 masten plaatst, ga je nooit over die gehele lengte alles strak kunnen trekken
Laat staan dat je er 3 keer (of meer en bochten meegerekend) zoveel moet zetten.
En als je al met flexibele rijdraden werkt, word het zelfs nog moeilijker ;)
Dus het blijft een uitdaging ;)
Gelukkig zullen ze geen dienst doen en zullen de pantografen minstens 2mm onder de rijdraad blijven
Toch bedankt voor de opmerking
Citaat van: Mickey op 05 februari 2026, 09:40:25 AMHey Evan,
Hmmm, alweer een dilemma ;)
Op dit moment gaat het me enkel over hoe ik de draden beter gespannen krijg zonder de armen onder een hoek te gaan zetten.
In een latere fase kan ik er misschien wel eens over denken om "echte" spanuitrusting te installeren.
Heb even de systemen van Viessmann en Sommerfeldt bekeken.
Enig idee of deze compatibel zijn met elkaar?
Zou ze beide eens moeten bestellen en kijken wat de mogelijkheden zijn
Eens kijken of ik die Viessmann op één of andere manier wel functioneel kan maken met bv visdraad door de tafel heen te steken, daar lood aan te hangen en op deze manier spannen
Op het echte spoor, om doe hoeveel masten word er zo'n spansysteem gehangen?
Alvast bedankt allemaal
Deze systemen zijn best compatibel met elkaar. Het is inderdaad geen slecht idee er wat mee te gaan experimenteren. En stel gerust vragen tussendoor als je zover bent.
M'n advies hier is om eert de hele baan verder af te werken en de overkapping afneembaar te laten van jouw station. Rijdraden zijn eigenlijk best de allerlaatste zaken die je aanbrengt op de baan. Dan kan je in één stuk doorwerken en er telkens de mechanische spanning op houden tijdens de montage totdat je ze definitief verankert aan de spanuitrusting. Die armen of zijwaartse bevestigingen mogen gerust een paar mm meescharnieren naar het spantoestel toe tijdens de montage. Dat is in het echt ook zo hoor ;)
Wat jouw laatste vraag betreft over de werkelijkheid. (België) Op volle baan zijn de afstanden tussen twee spanuitrustingen maximaal 1,4 a 1,5 km met in het midden een vast punt. In stationsomgevingen is dat natuurlijk variërend door de spoorconfiguratie, maar wordt er vaak met een vaste verankering aan de ene kan gewerkt en een spanuitrusting aan de andere kant en is deze dan maximum 700m lang.
Succes
Citaat van: Meester op 05 februari 2026, 09:40:14 AMCitaat van: janieburton op 05 februari 2026, 03:13:54 AM...Een pantograaf is ook een officieel Nederlandstalig woord....
Dat is geheel juist. Alleen ik gaf aan dat het in de 1 op 1 spoorwereld niet wordt gebruikt.
Daar spreekt men altijd over stroomafnemer, waarom zouden we dan niet die term gebruiken, we proberen toch de 1 op 1 wereld in miniatuur zo veel als mogelijk na te bootsen.
Maar on-topic, de bovenleiding op je Belgische baan oogt nu wel erg Deutsch, ik had in elk geval andere palen gebruikt, desnoods met zelfbouw H-profielen.
Beste Pete,
Je hebt jouw nickname "Meester" echt wel goed gekozen.
Citaat van: Meester op 05 februari 2026, 09:40:14 AMCitaat van: janieburton op 05 februari 2026, 03:13:54 AM...Een pantograaf is ook een officieel Nederlandstalig woord....
Dat is geheel juist. Alleen ik gaf aan dat het in de 1 op 1 spoorwereld niet wordt gebruikt.
Daar spreekt men altijd over stroomafnemer, waarom zouden we dan niet die term gebruiken, we proberen toch de 1 op 1 wereld in miniatuur zo veel als mogelijk na te bootsen.
Maar on-topic, de bovenleiding op je Belgische baan oogt nu wel erg Deutsch, ik had in elk geval andere palen gebruikt, desnoods met zelfbouw H-profielen.
1) Zolang we allemaal weten waarover er gepraat word, is dat voor mij meer dan genoeg
Ik ga hier niet alle bruikbare termen neerschrijven omdat jij uit Nederland komt en ik in België woon
Maar als je liever valt over zulke kleinigheden ipv deftig advies te geven, gelieve dan niet meer te antwoorden aub.
Er zijn andere mensen hier die weten waarover er gepraat word en me dus ook in die richting prima advies geven
2) Maar verder on-topic, het is niet de bedoeling om mijn spoorbaan natuurgetrouw te maken
Het is ook niet de bedoeling om met de PANTOGRAAF tegen de rijdraad te gaan rijden.
Mijn stations zijn Duits, mijn onderhoudshallen zijn Duits, maar er zal oa veel Belgisch rollend materieel binnengereden voor "onderhoud"
Die ET403 rijd ook niet meer, dus dan mag ik daar ook niet mee rijden op mijn baan van u???
Ik gebruik toch gewoon wat ik wil, niet?
Het is mijn spoorbaan en bla bla bla, je kent het wel denk ik, toch ;)
Nog een prettige dag verder
Citaat van: evan op 05 februari 2026, 09:57:01 AMDeze systemen zijn best compatibel met elkaar. Het is inderdaad geen slecht idee er wat mee te gaan experimenteren. En stel gerust vragen tussendoor als je zover bent.
M'n advies hier is om eert de hele baan verder af te werken en de overkapping afneembaar te laten van jouw station. Rijdraden zijn eigenlijk best de allerlaatste zaken die je aanbrengt op de baan. Dan kan je in één stuk doorwerken en er telkens de mechanische spanning op houden tijdens de montage totdat je ze definitief verankert aan de spanuitrusting. Die armen of zijwaartse bevestigingen mogen gerust een paar mm meescharnieren naar het spantoestel toe tijdens de montage. Dat is in het echt ook zo hoor ;)
Hey Evan,
I know, bovenleiding en seinen zijn inderdaad de laatste onderdelen om te installeren, maar ik zit "vlak voor" mijn station met 2 hellingen naar mijn opstelsporen en die gaan in de weg zitten om nog deftig te kunnen werken in de buurt van mijn station.
Daarom dus dat ik eerst mijn station zoveel mogelijk ga afwerken, zodoende dat dat "klaar" is.
Elke stap is deftig overwogen en zo dus ook in dit geval ;)
En zoals eerder vermeld had ik er niet aan zitten denken om eventueel bovenlediing te plaatsen.
Het is maar pas nadat ik de eerste helft van mijn station al van een vast dak had voorzien, dat ik ben beginnen kijken hoe ik in godsnaam nog de bovenleiding kon doen.
Maar dat heb ik gelukkig deftig kunnen oplossen zoals je reeds op andere foto's kon zien
Dus bij deze is het station volledig mobiel en kan desgewenst nog weggenomen worden in dien nodig
De blauwe sporen zijn de stijgende/dalende sporen, onderaan in het paars zie je het station
En op de onderste foto kan je zien waar mijn stijgende sporen tussen beide masten zullen komen (de grijze "sporen" op het papier bij de schuifmaat)
Bedankt voor je reactie
(https://i.postimg.cc/BQqMYJmT/Scherm-afbeelding-2026-02-05-om-11-23-20.png)
(https://i.postimg.cc/x1FYL3vX/289b8ccb-1707-4543-9b55-2baa9943c669.jpg)
ik volg dit draadje omdat ik in dezelfde situatie ga terecht komen. Duits station (Bonn), heeft dus ook een overkapping maar daar wil ik de masten met 2 leggers (dubbelmasten) gebruiken (hopelijk de goede terminologie) :-).
@Mickey,
Bedankt om het te delen! Heb je ook het Viesmmann caliber voor het plaatsen van de masten gebruikt?
mvg
Hey Rudy,
Inderdaad, heb wel de mal van Märklin, maar dat komt op hetzelfde neer
Michael,
Hierbij even een snapshot uit jouw tekening om aan te geven waar je gaat verankeren of afspannen.
(https://live.staticflickr.com/65535/55079747974_e90a1b5a79_k.jpg) (https://flic.kr/p/2rVd789)Scherm-afbeelding 2026-02-05 om 15.09.01 (https://flic.kr/p/2rVd789) by Evan Daes (https://www.flickr.com/photos/152497707@N03/), on Flickr
Daar je de Duitse bovenleiding gebruikt, heb ik de Duitse benadering gehanteerd. Telkens daar waar een wissel zit, gebruiken ze normaal een dubbele arm of zijwaartse bevestiging daar de krachten op de verschillende rijdraden verschillend zijn. Als je een soepele kabelportiek heb gespannen is dat natuurlijk wat moeilijker en gebruik je best gewoon twee aparte richtstangen zoals je ze nu al aan je portieken hebt hangen. De rijdraden van de wisselverbindingen zijn natuurlijk korter en hebben dus aan de ene kant een vaste verankering op de mast of paal en de andere kant is met een spantoestel. (zwarte kringetje op de tekening). Dit is een principe weergave die je kan voorthelpen.
Succes
hoi Evan en Mickey,
ivm met de wissels, dit staat in het "Oberleitung"-handboek van Viessmann beschreven
Gisteren 3 veilingen gewonnen op Catawiki, scheelt toch alweer bijna €500 in de portemonnee
(https://i.postimg.cc/BQp2CJ6C/Scherm-afbeelding-2026-02-10-om-16-10-45.png)
(https://i.postimg.cc/MHDftYWG/Scherm-afbeelding-2026-02-10-om-16-13-59.png)
(https://i.postimg.cc/mgqzdkGy/Scherm-afbeelding-2026-02-10-om-16-14-14.png)