Dag modelspoorders, graag had ik wat feedback van jullie ontvangen op dit sporenplan voor een schaduwstation.
(https://live.staticflickr.com/65535/55110789641_c7d9066815_b.jpg) (https://flic.kr/p/2rXXcJi)
Het gaat om een enkelsporig schaduwstation met één in- en uitrit (er is elders de mogelijkheid om dubbelsporig en in beide richtingen te gaan rijden), dus opgevat als keerlus. De treinen komen het schaduwstation binnen via het spoor aangesloten op wissel 1 (W1); een trein die enkel keert en dus geen stelspoor (lichtblauw) aandoet, maar enkel het omloopspoor (donkerblauw) neemt, rijdt achtereenvolgens blok A, B, C, D, E, F, G en H in om tot slot weer langs blok A terug naar buiten te rijden. Een trein die naar een stelspoor gaat, komt via een combinatie van de aangestuurde wissels W1 tot en met W23 (groen) en de blokken die het omloopspoor vormen, op bestemming aan. De aanwezigheid van een trein op een stelspoor wordt gedetecteerd door stroomdetectie ter hoogte van de stopsectie (rood). De uitrijwissels zijn los en niet aangedreven/aangestuurd. Er is slechts één trein tegelijk in beweging in het schaduwstation. De lengte van de stelsporen varieert van 2000mm tot 4000mm (de lengte van de te stallen treinen varieert van ±600mm tot ±3600mm). Alle sporen zijn in principe makkelijk bereikbaar; de zones die maar langs één zijde bereikbaar zijn, zijn maximaal ±500 mm diep.
Vraag 1 — Wat vinden jullie ervan? Zoek de zeven fouten... :) Doordat het schaduwstation (en de overige, hoger gelegen delen van de baan) ingepast moet worden in een ruimte van net geen 5 bij 5 meter, vereist dit nogal wat bochtenwerk om toch enige respectabele lengtes te kunnen benutten. Ik hoop niet te veel lastige stukken in de baan te hebben verwerkt. Ik heb enkel rechte, enkelvoudige wissels geplaatst, nergens drieweg-, gebogen of Engelse wissels.
Vraag 2 — Wissel WY (grijs) moet in afgebogen stand staan (heen: van blok A naar blok B) en wordt op de terugweg open gereden (terug: van blok H naar blok A). Hetzelfde geldt voor wissel WX: deze moet ook in afgebogen stand staan (terug: van blok H naar blok A) en wordt op de heenweg open gereden (van blok A naar blok B). Zou ik deze wissels toch mee aandrijven/aansturen? Het zijn volgens mij de enige niet-aangestuurde wissels op het traject van het omloopspoor die tegen de richting van het puntstuk in bereden moeten kunnen worden (maar ze moeten ook open gereden kunnen worden).
Vraag 3 — In de bochten zou ik de sporen niet concentrisch leggen, maar met gelijke boogstraal verschuiven ten opzichte van elkaar. Dit geeft een (heel) klein beetje winst in nuttige lengte voor de buitenste sporen, maar geeft vooral een beetje extra marge als tussenafstand tussen de sporen in de bochten. Het geheel neemt zo wel iets meer plaats in. Enkel in de "tweede" bocht van de stelsporen 16 tot en met 21, en van omloopspoor F, heb ik dit niet kunnen doen. De tussenafstand is 62mm en de kleinste boogstraal is 420mm (stelspoor 16). Vervolgens zijn alle verdere bogen met boogstraal 484mm.
Vraag 4 — Waar moet ik de keerlusmodule aansluiten (2-rail systeem)?! In blok A? De lengte van dit blok is (net) lang genoeg voor de langste samenstelling met stroomafname over zijn volledige lengte (binnenverlichting). Of heb ik meer dan één keerlusmodule nodig...
Vraag 5 — Voor de stopsecties heb ik nu ±360mm voorzien, wat me voldoende lijkt – de treinen gaan niet aan een razende vaart door het schaduwstation racen. Ik voorzie dus elders geen stroomdetectie?
Vraag 6 — Ik heb dit schema nu uitgetekend op basis van Piko A rails. Zijn de standaard wisselaandrijvingen van Piko betrouwbaar? Ik vang her en der uiteenlopende signalen op...
Vraag 7 — Is het zinvol/gebruikelijk om parallel lopende sporen onderling fysiek af te schermen van elkaar? Dit om het risico op eventuele kettingbotsingen (een ontspoorde trein knikkert de trein(en) op de naastliggende sporen er ook uit) te minimaliseren.
Alvast dank voor jullie ongezouten mening!
Ik heb een paar opmerkingen betreffende dit plan:
- Wissels openrijden zou ik afraden. Voorloopwielen vinden dit niet leuk, en springen geheid uit het spoor.
- De keerlus moet haast in sectie E, maar om genoeg lengte te hebben zal je opstelsporen 12 -> 15 moeten opofferen. Je kan wel kopsporen voor kerende treinstellen aanleggen om de verloren ruimte weer te benutten
- Stopsecties mogen bijna twee keer zo lang. Heb ervaring met sommige locomotieven die wat verder uitrijden. (typisch voorbeeld is wanneer je stroomdetectie hebt via de linker rail, maar het voorste draaistel van je trek-duwstel neemt stroom via de rechter rail)
- Een scheidingswand tussen de opstelsporen is niet nodig, wel een valbescherming aan de buitenrand.
Een hele boterham maar ik mankeer toch wat elementaire informatie:
Hoe ga je de boel bedienen: analoog, digitaal, met of zonder treinbesturingsprogramma.
Verder lopen mijn opmerkingen zowat gelijk met die van Michiel.
- Het is inderdaad een vrij groot schaduwstation, maar dat zul je dan wel nodig hebben. Bedenk echter dat wagons en rijtuigen koppelen in bochten een helse job is die meestal niet goed afloopt. Heb je ergens anders een plek voorzien met een voldoende recht stuk spoor waar je een trein op kan samenstellen?
- Ik ben sowieso geen fan van het openrijden van wissels. De goede werking is sterk afhankelijk van het gewicht van je wagons. Voor de loc's geen probleem (behoudens de voorloper van stomers), maar een lichte wagon durft er uit gewipt te worden. Wat doe je verder met puntstukpolarisatie? Een kleine 2-asser loc durft dan wel eens stil te vallen omdat hij onvoldoende stroomopnamepunten heeft.
- Hoe je de bochten legt maakt niet zo veel uit. Het blijven bochten waar koppelen moeilijker is en langere rijtuigen lekker over de bocht hangen.
- Ik ga er nu van uit dat je digitaal gaat rijden. De beste plek voor een keerlusmodule (en naar mijn mening ook de enige zinnige plek) is in de bocht linksonder. Maar dat blok zal waarschijnlijk te kort zijn. Loop gewoon even door je schaduwstation met 2 kleuren en zie waar die mekaar tegenkomen. Je zal zien dat die in de bundels geen enkel probleem geven. Pas wanneer je de laatste bundel gepasserd bent en terug aansluit op de andere bundels is het kortsluiting (ter hooogte van punt C). Alternatieve plek is zoals Michiel aangeeft sectie E.
Als je analoog gaat rijden, zal het iets anders worden, want dan wordt je in elke wisselstraat geconfronteerd met een tegengepoolde spanning. - Belangrijke info die ontbreekt: Hoe ga je de treinen besturen in je schaduwstation. Als je er een besturingsprogramma opzet (Koploper, iTrain, Rocrail,...) dan zou ik toch een iets langer stuk spoor gebruiken om een degelijke remweg te kunnen genereren. Bij iTrain zou dit dan zelfs het volledige opstelspoor kunnen worden met ook maar 1 terugmelder. Koploper draait het best met minimaal 2, maar liefst 3 melders en Rocrail vraagt er altijd al 2.
- Ik heb geen ervaring met Piko aandrijvingen, maar als je er een betrouwbare zoekt, kijk dan even bij MTB en dan in de reeks DPx die je gelijk digitaal kan aansturen zonder er een decoder te moeten tussenplaatsen.
- Je sporen zouden zo goed moeten liggen dat je treinen niet kunnen ontsporen in een schaduwstation. Dus neen, ik zou daar geen fysieke afscheiding tussen zetten. Bovendien zou die al zo'n 3 à 5 cm hoog moeten worden en zit dan letterlijk in de weg als je toch eens aan een wagon of loc moet geraken. Je ziet dan het spoor niet waar je de trein terug moet opzetten want er zit zo'n afscheidng in de weg.
Veel succes met het verder uitwerken van je plannen.
Koppelen in bochten gaat gewoon niet goed, nooit doen dus. Dan een andere concessie doen anders ga je spijt krijgen als het er ligt.
Dank u wel Michiel, Frans en Ronald voor de antwoorden. Ik zal de bundels vòòr en na blok E inkorten, zodat in blok E de keerlusmodule kan geplaatst worden. Het is niet de bedoeling om in het schaduwstation te (ont-)koppelen, enkel vaste samenstellingen. Rangeerwerk gebeurt elders. Ik rijd digitaal en zal het schaduwstation bedienen met Koploper (dus per stelspoor toch 2 bezetmelders nodig?). De stopsecties zal ik verlengen naar ±600mm. Over het al dan niet openrijden van de wissels: ik heb begrepen dat het duidelijk een risico is (hoewel ik niet veel stomers heb...). Eventueel te overwegen om het eerst zonder aandrijving te proberen. Wordt vervolgd :)
Met Koploper kan je een gezamelijke aanmelder gebruiken. Bijvoorbeeld de inrijwisselstraat is de aanmelder. Elk opstelspoor volgend na deze wisselstraat heeft zijn eigen stopmelder.
Je wilt blind kunnen vertrouwen op je automatisch schaduwstation. Het open rijden van wissels heeft dus twee nadelen, kans op ontsporing (voorlopers en lichte geduwde wagons), en kans op stilstand op het stroomloos puntstuk. "Been there, done that ... never again" ;) .
Dank u wel Michiel, openrijdende wissels hebben duidelijk voor- en tegenstanders... In mijn concreet geval: slechts één stomer (12.004 - maar wie weet krijg ik ooit ook die microbe nog te pakken...) en géén geduwde wagons/rijtuigen, op een tweetal stuurstanden (M4 en ICR Benelux) na en zoals gezegd niet de bedoeling om hier met (drie- laat staan tweeassige) rangeerlocs aan de slag te gaan. Maar het blijven wel véél wissels om open te rijden, dus het risico is niet klein. Anderzijds liggen nagenoeg alle uitrijsporen wel binnen gezichtsveld (het bedieningspaneel/beeldscherm zal zich ter hoogte van blok E bevinden). Hm...
Een opmerking van mijn kant. Trouwens ik zou zoals andere leden hebben aangegeven absoluut niet gaan voor het openrijden van wissels. Misschien kies je je wagenpark zo dat het nu geen problemen oplevert. Maar op termijn, je hebt best wel jaren werk, kan dat zeker veranderen. Zelf ben ik ook geen fan van van bogen naast elkaar in een schaduwstation, zeker wanneer een personentrein ontspoort dan kunnen de gevolgen best groot zijn. De wagons vallen vaak de "verkeerde" kant op. Hartstukpolarisatie van de wissels is een "must" zoals Frans en Michiel al aangeven. Andere opmerkingen zijn ook belangrijk. Kortom:
wat me het meest stoort :
"Er is slechts één trein tegelijk in beweging in het schaduwstation."
Ga je digitaal rijden, met een dienstregeling, dan is er naar mijn mening weinig verkeer mogelijk.
Ik zou zeggen, ontwerp het schaduwstation opnieuw, met de mogelijkheid tot meer simultane treinbewegingen.
Roib
Over dat verkeer in het schaduwstation maak ik me weinig zorgen. Als het om automatisch rijden gaat, dan zullen er snel een aantal locomotieven aan het rondbollen zijn. Het enige voordeel dat de verschillende bundels hebben op één groot schaduwstation is dat er nu uit het achterste station een trein kan vertrekken terwijl alle volgende stations vol staan. Het is dus zeker geen FIFO principe.
Langs de andere kant...
Met 8 sporen naast elkaar zou ik opteren voor één grote bundel met één retourspoor. En de treinen schuiven gewoon achter elkaar aan op blokken die variabel gebruikt kunnen worden. Langere treinen staan over meerdre blokken en korte staan net in hun blok. De keuze is dan random vanuit 8 treinen in plaats van random uit zoveel bundels meer.
Dank je wel Frans en Rob. Oké geen wissels openrijden dus, ik heb het begrepen denk ik :D ...
Het is inderdaad geen FIFO - ik wil graag de mogelijkheid hebben om iedere gestalde trein te kunnen laten vertrekken.
Ik begrijp evenwel de suggestie niet zo goed van meer simultane treinbewegingen. Er kan toch steeds maar één trein in of uit het schaduwstation rijden? Bedoel je dan: afstappen van het keerlusprincipe?
Misschien kan ik het principe duidelijk maken aan de hand van mijn schaduwstation. De bouw en uitvoering van een schaduwstation is sterk afhankelijk van je verdere baanplan, namelijk het gedeelte dat je daadwerkelijk gaat zien zoals bijvoorbeeld een station met z'n omgeving. Het is natuurlijk jouw keuze maar in mijn optiek heb ik gekozen voor een bundel opstelsporen van waaruit de treinen uitwaaieren over beide stations, kunnen keren, of daadwerkelijk rondrijden. Het station bestaat uit een bundel van 5 opstelsporen die in beide richtingen bereikbaar zijn. Met de beide driehoeken is het mogelijk om met meerdere treinen, in dit geval twee, gelijktijdig dit station te verlaten cq binnen te rijden. Lange treinen, korte combinaties, duw-trek eenheden, achter elkaar parkeren, alles is mogelijk. Je kunt ook aan beide poten van de driehoek richting schaduwstation aparte bundels maken waardoor meerdere treinbewegingen mogelijk zijn.
(https://www.basdevleeschhouwer.nl/rob/images/1771880322-scherm-afbeelding-2026-02-23-om-21-49-09.png)
Rob
Dag Rob bedankt voor de verduidelijking, nu begrijp ik wat je bedoelt. Maar in wezen blijft dit toch ook één in- en één uitrit? Weliswaar in beide richtingen berijdbaar. De reden waarom ik slechts één verbinding met de rest van de baan voorzie, is omdat ik zonder klimspiralen wil werken en toch een redelijke hoogte wil overbruggen, en dat wil ik maar één keer doen. Maar ik zou dit eventueel wel in dubbelspoor kunnen doen. Nu enkelspoor voorzien.
Klopt inderdaad, maar intussen aangepast door aan beide zijden van de driehoek de in- en uitrit door een andere wisselstraat vervangen waardoor meerdere treinbewegingen mogelijk zijn. Dit was nog de oudere versie. Het ging me meer om het principe. Deze basis kun je naar believen uitbreiden door meerdere bundels te creëren. In mijn geval kun je ook de driehoek sluiten en een echte driehoek bouwen. Dan krijg je wel te maken met een keerlusschakeling. Mijn schaduwstation (opstelsporen) is in dit geval slechts 30 cm breed. Misschien is het handiger om je hele baanplan te laten zien. Wie weet zijn er meerdere oplossingen voor je schaduwstation mogelijk.
Rob