Eerst maar eens voorstellen. Aart van Hell, 33 jaar. Woonachtig in de omgeving van Apeldoorn / Deventer (NL). Al jaren knutsel ik van alles in elkaar. Modelschepen, scheepjes in vlessen, levensechte vogels van papier, enz. Tot voor kort heb ik nooit de ruimte gehad om iets groters in elkaar te zetten, maar een modelbaan is al jaren een sluimerende droom.
Binnenkort heb ik echter de beschikking over een schuurzolder van ongeveer 13 bij 4 meter. Ik speel n u met de gedachte om die in te richten als hobbyruimte met een modelbaan. De zolder zal echter niet permanent verwarmd worden en in de winter zal het er zelfs kunnen vriezen. Op dit moment kan ik eigenlijk niet echt bedenken waarom dat een probleem kan zijn, behalve dat je met vorst niet voor je plezier met de treintjes gaat rijden.
Wat is jullie mening? Misschien zelfs mensen met ervaring met een onverwarmde ruimte?
Een vrij constante temperatuur in de ruimte waar je baan staat is toch wel een must.
citaat:
Geplaatst door conducteur
Een vrij constante temperatuur in de ruimte waar je baan staat is toch wel een must.
Maar waarom dan? Ik kan het niet bedenken.
- Treden er problemen op met de electronica?
- Willen de motoren van treintjes het bij lage temperatuur niet meer doen?
- ....?
Eerder condensatie, schimmelvorming, roest eventueel, kromtreeken van houten onderbouw...
Alle stoffen zetten uit, of krimpen bij temperatuursverandering, wat nefast is. Denk ook aan de vochtigheid in de ruimte, die mag zeker niet te hoog!
Mijn werkplaats waar onder andere ook al mijn modelbouwzaken staan is zelden verwarmd. De onderbouw van mijn baan is gemaakt met multiplex en weerstaat perfect aan temperatuurschommelingen en aan vaak sterke luchtvochtigheid. Alle electronica - en ik sta met een pak zelfbouw synthesizermodules in diezelfde ruimte - werkt na jaren nog steeds feilloos. Treintjes rijden altijd, ook bij -10 graden... Je sporen zullen vermoedelijk wel meer moeten gekuist worden door de roestvorming die door Havoc aangehaald is... Schimmelvorming heb ik nog niet kunnen waarnemen.
Condensatieproblemen heb ik enkel op de machines die veel massa metaal hebben. Draaibank, freesmachine, en dergelijke zaken. Die spuit ik dan vaak in met silicone spray.
Wat qua rollend materiaal niet gebruikt wordt gaat wel ingepakt in de kast.
Dus moet ik hier een paar forumcollega's tegenspreken... sorry Rian, alhoewel ik weet dat je het zeker goed bedoeld...[;)]
of je hebt gewoon ontzettend mazzel gehad dirk [:D]
Kan me alleen maar aansluiten bij Dirk. Bij mij vroeger hetzelfde geval een treinzolder zonder verwarming. In de winter soms onder 0 en in de zomer om dood te vallen. Zolang de ruimte maar droog is en goed verlucht. Tussen de sporen om de 2 meter wel een onderbrekking laten van enkele mm. tegen uitzetten en krimp.
Erik.
hoi Aart,
Mazzel met zo'n ruimte hoor, ik zou toch wel overwegen om een isolatie en enige verwarming aan te brengen, met het aanbrengen vd isolatie kun je gelijk een goede wandafwerking maken als die er nog niet is. En al kan de grote temperatuurwisseling zo te lezen niet direct kwaad, ik zou wel een beetje comfort willen, hetr wordt nogal een project 13x4 meter, als je uittelt hoeveel tijd en geld je met de bouw vd baan bezig bent, zou ik een kleine extra investeren om de ruimte beter af te werken en evt 1 of 2 elektrische straalkachels neer te zetten die met vorst aangaan, en een goed geisoleerde grotee ruimte betekent ook een meerwaarde voor die ruimte.
groet, Wim (uit Zwolle, vlakbij dus)
Zelf zit ik op een onverwarmde zolder. De enige radiator die daar zat heb ik weggehaald omdat die in de weg zat voor de spoorbaan.
Het dak is goed geisoleerd, en omdat er een verwarmd huis onder zit zijn de temperatuurverschillen niet extreem. Varieert van ongeveer +8 als het buiten vriest tot +35 tijdens een hittegolf.
Kromtrekken van de constructie kan je voorkomen door uitsluitend met multiplex te werken.
Voordat je de ruimte in gebruik neemt zou ik in ieder geval het dak isoleren. Je zult zien dat dat toch wel scheelt, zelfs als de ruimte niet verwarmd is.
Verder zijn temperatuurverschillen niet het grootste probleem. Je zult hoogstens merken dat sommige treinen even warm moeten draaien voordat ze lekker rijden. Vocht is wel een probleem, zeker als dat tot condens leidt. De eenvoudigste manier om dat tegen te gaan is.... verwarmen. Al is het maar een klein beetje.
Ook ik zit op een onverwarmde zolder.
Maar het isoleren, zodat de temperatuur niet te hard zakt zou ik wel doen.
Uit ondervinding kan ik je meegeven dat als je wil verwarmen, dit beter constant kunt doen, niet zoals ik vroeger alleen als ik er aan het werk was, door de temperatuurs verschillen treed er veel condens op, dit is zeer slecht voor bv.transfo`s en spoelaangedreven artikelen.
Maar laat je zeker niet ontmoedigen om deze mooie hobby te beginnen.[^]
Dank allemaal voor de reacties. Eigenlijk dus geen belemmeringen om op een schuurzolder met treintjes te gaan spelen.
Wat de reacties over uitzetten van het materiaal betreft, heb ik zelf even wat opgezocht. De uitzettingsco?fficient van ijzer is 12*10-6 per graad Celcius. Een spoor van een meter lengte zet dus 0,6 mm uit bij een temperatuurstijging van 50 graden (-15 tot +35 graden). Dat kan dus een probleem worden als ik een recht spoor van bijvoorbeeld 5 meter lang maak. In het grootbedrijf moeten ze er pas echt rekening mee houden. Op een afstand van een kilometer spoor is de uitzetting bij genoemde temperatuurverschil 1000 x 0,6 mm = 60 cm!
Condens en andere vochtproblemen treden vooral op door te weinig ventilatie. En omdat de schuur niet overal winddicht is, is dat tot nu toe geen probleem (de schuur is kurkdroog). Juist als ik ga isoleren, moet ik er op letten dat ik de isolatie niet om zeep help.
Ik was vooral onzeker over het effect van kou op de electronica. Blij om van Dirk te lezen dat dat geen problemen gaat opleveren.
Dat betekent dat ik verder kan met plannen maken en vragen stellen (zie volgende post)
De uitzetting van het spoor is iets minder dramatisch dan je hier schetst. Het hout zet nl. ook uit, maar wel minder dan metalen.
Je moet dan ook zorgen dat je per meter spoor ongeveer 1 mm uitzetruimte hebt.
In het grootbedrijf ligt het nog iets anders. Bij langgelast spoor wordt de uitzetting domweg belemmerd door het spoor vast te zetten. Er komen dan enorme drukspanningen in, bij warm weer, of trekspanningen bij koud weer.
In model gaat je dat niet lukken, de krachten worden te groot, dus je moet expansieruimte houden.
Ik werk/help in MTE in de mooiste stad van Belgi?, Blankenberge, en telkens de temperatuur buiten flink veranderd hebben wij binnen veel problemen, vooral met koppelingen. Ik vermoed dus dat dat met de temperatuur te maken heeft.
vergeet ook niet dat je in een vochtige omgeving niets, maar dan ook niets, in karton kan bouwen. dat gaat echt niet lang meegaan
marc
sorry Marc, karton kan je behandelen... dus zeker geen probleem!
citaat:
Geplaatst door Klaas Zondervan
De uitzetting van het spoor is iets minder dramatisch dan je hier schetst. Het hout zet nl. ook uit, maar wel minder dan metalen.
Je moet dan ook zorgen dat je per meter spoor ongeveer 1 mm uitzetruimte hebt.
Je tip om elke meter 1 mm uitzetruimte te hebben is in tegenspraak met je eerste regel dat het minder dramatisch is dan ik schets. En die 1 mm van jou komt aardig overeen met 0,6 mm van mij.
citaat:
In het grootbedrijf ligt het nog iets anders. Bij langgelast spoor wordt de uitzetting domweg belemmerd door het spoor vast te zetten. Er komen dan enorme drukspanningen in, bij warm weer, of trekspanningen bij koud weer.
In model gaat je dat niet lukken, de krachten worden te groot, dus je moet expansieruimte houden.
Inderdaad wordt uitzetting en krimp tegenwoordig opgevangen door gigantische druk- en trekkrachten in het spoor. Bij het voegenspoor van vroeger was er tussen elke spoorstaaf een voeg (Kedeng-kedeng-kedeng) om de uitzettingen op te vangen. Als men onvoldoende rekening met uitzetting gehouden had, kreeg je dit:
(http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ed/Verbogen_rails_na_brand_Twisted_rails_after_fire.jpg)
Bron: Wikipedia (over spoorspatting)
citaat:
Geplaatst door railman56
vergeet ook niet dat je in een vochtige omgeving niets, maar dan ook niets, in karton kan bouwen. dat gaat echt niet lang meegaan
marc
De schuur is gelukkig kurkdroog (alleen koud)
Papier en karton zijn geen enkel probleem. Op mijn baan is heel wat papier en karton verwerkt. Karton wordt eerst afgetapt met schilderstape en krijgt daarna een grondlaag met latexverf waardoor het waterbestendig wordt.
Erik.
Meer opmerkingen / praktijkervaringen over een modelbaan in een koude ruimte zijn welkom, maar ik heb ook nog andere vragen.
Allereerst, ik twijfel nog tussen twee thema's. Een bergbaan met station, dorpje, grondstoffenwinning in de omgeving, lijn naar een ander dorp enz. En daar tegenover een stationsomgeving met wat kleine industrie van een dorp hier in de buurt. Beide thema's hebben voor- en nadelen. Ik ga me nog wat verdiepen in beide thema's voordat ik een keuze ga maken.
De vragen betreffen de bergbaan. Het idee is een lijn die met s-bochten omhoogklimt in een vrij smal dal. Bijvoorbeeld ge?nspireerd op de omgeving Brusio in Zwitserland (niet bij de keerlus, maar aan de andere kant van het dorp). Vragen:
- Hoe steil kan ik een lok met een paar wagens omhoog laten gaan. Ik lees overal 3 %, maar volgens mij is dat om het een beetje soepel te laten rijden. Van mij mag de lok best moeten zwoegen om boven te komen. Is bijvoorbeeld 10 % haalbaar? En 15 % op kortere stukjes?
- Wat is de minimale straal van een bocht? Niet zozeer wat leverbaar is, maar wat haalbaar is voor de treintjes zonder elke keer ontsporen?
- Ik heb een video gezien waarop de rails van het meterspoor tussen de rails van het normale spoor lagen. De treinen van het smalspoor rijden daar dus op de zelfde lijn als de treinen met normaalspoor. Volgens mij was het bij Stans in de LSE-bahn. (zie http://www.youtube.com/watch?v=Dj2dA5rASGI op 5:56 minuten) Na het station buigt het normaalspoor af en gaat het smalspoor rechtdoor (alleen kan ik dat filmpje zo snel niet vinden). Is zoiets ook realiseerbaar in model?
Wel ik heb een stuk waar er tegen 8 procent gestegen word.
Het ziet er niet realistisch uit maar het kon niet anders.
Later wordt het stuk overdekt dus geen probleem.
Voor normaalspoor zou ik niet stijler dan 5 a 6 procent gaan (ik weet dat velen me nu afschieten[8D])
Smalspoor, met name tandradbaan gaat makkelijk tot 15 procent.
Voor normaalspoor ga zeker niet onder 360mm.
Anders gaat de trein zeker ontsporen. Zeker wanneer er met personenrijtuigen met draaistellen gereden wordt.
Een gouden raad: neem bochten van min 420mm, daar gaat alles probleemloos door, ook de hele lange rijtuigen, en een stijging van max 5%, hoe minder je kan, hoe beter natuurlijk.
citaat:
Geplaatst door gjvdz
Wel ik heb een stuk waar er tegen 8 procent gestegen word.
veel sterkte (ook voor deloks)[:(][:D][:D]
wim
citaat:
Geplaatst door ysbeer
citaat:
Geplaatst door gjvdz
Wel ik heb een stuk waar er tegen 8 procent gestegen word.
veel sterkte (ook voor deloks)[:(][:D][:D]
wim
Ik rijd hier ook niet met lange treinstellen naar boven h?.
Enkel met korte bergtreintjes.